Μονή Τριών Ιεραρχών (Λουσούδι)

Η Μονή των Τριών Ιεραρχών βρίσκεται σε υψόμετρο περίπου 880 μέτρων, κοντά στην κορυφή του Κόφινα, σε μια περιοχή γνωστή ως Λουσούδι, ανατολικά των Καπετανιανών. Ιδρύθηκε στο δεύτερο μισό του 14ου αιώνα από τον λόγιο μοναχό Ιωσήφ Φιλάγρη. Η επιλογή της απομονωμένης τοποθεσίας δεν ήταν τυχαία, καθώς τα Αστερούσια αποτελούσαν ήδη από τα βυζαντινά χρόνια σημαντικό κέντρο ασκητισμού.

Ο Ιωσήφ Φιλάγρης υπήρξε μία από τις σημαντικότερες πνευματικές μορφές της Κρήτης του 14ου αιώνα και κορυφαίος σχολιαστής του Αριστοτέλη, σε μια εποχή που η μελέτη της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας αντιμετωπιζόταν συχνά με καχυποψία. Στη μονή δίδαξε φιλοσοφία, γραμματική, αστρονομία, ιατρική και θεολογία, ενώ οργάνωσε και εργαστήριο αντιγραφής χειρογράφων (scriptorium), όπου διασώθηκαν έργα των Πατέρων της Εκκλησίας και αρχαίων συγγραφέων, με ιδιαίτερη έμφαση στον Αριστοτέλη.

Η ύπαρξη αυτού του οργανωμένου κέντρου διδασκαλίας έχει οδηγήσει πολλούς ερευνητές να χαρακτηρίσουν τη μονή ως το πρώτο ελληνικό «πανεπιστήμιο», έναν πρόδρομο ακαδημαϊκό πυρήνα στα Αστερούσια.