Όταν μεγάλος όγκος χιονιού/πάγου συγκεντρώνεται για πολλά χρόνια, σχηματίζει παχιές μάζες που λέγονται παγετώνες. Σήμερα, υπάρχουν παγετώνες σε διάφορα σημεία της Γης (π.χ. στους πόλους, σε μεγάλα υψόμετρα), όμως κατά τη διάρκεια των παγετωδών περιόδων του παρελθόντος, αναπτύσσονταν σε περισσότερα μέρη.

Οι παγετώδεις περίοδοι είναι μακρές περίοδοι ψυχρότερου κλίματος, που εναλλάσσονται με θερμότερες μεσοπαγετώδεις περιόδους.

Ένας παγετώνας κυλά, λόγω του βάρους του και της βαρύτητας, σαν “ποταμός πάγου” σμιλεύοντας τα ορεινά τοπία όσο προχωράει χαμηλότερα! Κοιτάζοντας από το λάκκο του Μυγερού προς την κορυφή του Αγκαθιά, υπάρχει μια “γυαλισμένη” κοίλη επιφάνεια, που λέγεται παγετωνικό αμφιθέατρο, και σχηματίζει στο βουνό μια μορφή σαν λεκάνη ή μπολ (λευκό πλαίσιο)! Εκεί, συσσωρευόταν το χιόνι και σχηματιζόταν ο παγετώνας…

Ο παγετώνας στην πορεία του αποσπά και μεταφέρει κομμάτια πετρωμάτων. Από την απόθεση υλικών λόγω της κίνησής του προς τα κάτω, σχηματίστηκε μια “γλώσσα” κορημάτων δημιουργώντας ένα “φράγμα” στο κάθε σημείο απόληξης της (ροζ βέλη), που λέγεται μοραίνη. Το σύστημα παγετωνικού αμφιθεάτρου-μοραίνων του Μυγερού, έχει σμιλευτεί από παγετώνες εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια πριν!

Αρχικά, φαίνεται πως υπήρχε ανάπτυξη ενός μεγαλύτερου και πλατύτερου παγετώνα που καθόρισε το σχηματισμό των μοραίνων πλευρικά (Ενότητα 1 – μπλε διακεκομμένες γραμμές). Ακολούθησε η νεότερη φάση της Ενότητας 2 (κόκκινες διακεκομμένες γραμμές), που εκτείνεται προς τα κάτω σε μια μορφή “γλώσσας”. Η μορφή αυτή σχηματίστηκε με το λιώσιμο του παγετώνα, όπου η ροή των κορημάτων προς τα χαμηλότερα “άνοιξε” σαν βεντάλια (κίτρινα βέλη).

Αν και οι Ενότητες 1 & 2 είναι διαφορετικές (η Ενότητα 2 σχηματίστηκε μετά την Ενότητα 1), δεν είναι σίγουρο πως σχηματίστηκαν σε διαφορετικές παγετωνικές περιόδους. Δηλαδή, είναι πιθανό να σχηματίστηκαν κατά τη διάρκεια διαφορετικών παγετωνικών φάσεων της ίδιας παγετωνικής περιόδου, κάπου κατά το Μέσο Πλειστόκαινο, 478-424 έως 190-120 χιλ. χρόνια πριν από σήμερα.

Πολύ αργότερα, πάνω στις κοιλότητες των παλαιότερων Ενοτήτων 1 & 2, αποτέθηκε η Ενότητα 3 ως τερματική μοραίνη. Τα χαρακτηριστικά της Ενότητας 3 και η ομοιότητά τους με άλλες παγετωνικές αποθέσεις του Ύστερου Πλειστοκαίνου από την υπόλοιπη Ελλάδα, φαίνεται να την τοποθετούν χρονικά κατά το “Τελευταίο Παγετώδες Μέγιστο”, περίπου μεταξύ 29.000 και 19.000 χρόνια πριν! Πάνω απ’ τη μοραίνη αυτή, κάνει το ζιγκ-ζαγκ το μονοπάτι της Στράτας του Ψηλορείτη!

Γιατί δεν έχουμε ανάλογα ίχνη από παγετώνες του παρελθόντος και σε άλλα μέρη του Ψηλορείτη ή της Κρήτης;

Αυτό που μάλλον ευνόησε το σχηματισμό παγετώνων στο Μυγερό ήταν ένας συνδυασμός διαφορετικών παραγόντων όπως η θέση και η γεωμορφολογία της περιοχής, οι παλαιο-κλιματικές συνθήκες της εποχής και η γεωλογική ιστορία του Ψηλορείτη σε σχέση με τους υπόλοιπους ορεινούς όγκους του νησιού!

Για περισσότερες πληροφορίες, μπορείτε να ανατρέξετε στην επιστημονική εργασία σχετικά με τους Παγετώνες του Τεταρτογενούς της Κρήτης, εδώ:https://www.sciencedirect.com/...

Για να περιηγηθείτε εικονικά στις ψηλότερες κορυφές του Ψηλορείτη (διαθέσιμο και μέσα από συσκευή Εικονικής Πραγματικότητας) πατήστε εδώ:

https://psiloritisgeopark.gr/%...

Φωτογραφίες: Άρης Λεονταρίτης - Thegreekmountainproject και Γεωπάρκο Ψηλορείτη