Το καλοκαίρι του 2026 εγκαινιάστηκε στον Άγιο Νικόλαο Κρήτης η γλυπτική εγκατάσταση Chronotopia των Caitlind r.c. Brown & Wayne Garrett από τον Καναδά, η οποία κέρδισε το Βραβείο Τέχνης 2026 του Ιδρύματος Γ. & Α. Μαμιδάκη.

Τοποθετημένη σε ένα ύψωμα ανάμεσα στο πράσινο, τη θάλασσα και τον ανοικτό ορίζοντα, η Chronotopia αποτέλεσε μια μοναδική εμπειρία για όσους βρέθηκαν στην παρουσίαση από την Κρήτη, την Αθήνα και το εξωτερικό. Η μεγάλης κλίμακας, τοπο-ειδική γλυπτική εγκατάσταση, που ξεχώρισε ανάμεσα σε περισσότερες από 450 προτάσεις από 65 χώρες, θα παραμείνει σε μόνιμη, ανοικτή έκθεση ως μέρος της συλλογής του Ιδρύματος Γ. & Α. Μαμιδάκη, η οποία αριθμεί περισσότερα από 70 έργα σημαντικών Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών.

Η πρόσβαση στο έργο, όπως και σε όλα τα υπόλοιπα έργα της συλλογής του Ιδρύματος στον Άγιο Νικόλαο Κρήτης, είναι ελεύθερη για τους επισκέπτες και τους κατοίκους.

Το Ίδρυμα Γ. & Α. Μαμιδάκη σχεδιάζει και υλοποιεί εδώ και χρόνια εκπαιδευτικές και καλλιτεχνικές δράσεις, κυρίως με παιδιά από σχολεία όλων των βαθμίδων της περιοχής, με στόχο την εξοικείωσή τους με την τέχνη και την καλλιτεχνική έκφραση.

Οι καλλιτέχνες ταξίδεψαν από τον Καναδά αρκετές εβδομάδες πριν από τα εγκαίνια, προκειμένου να εργαστούν για την εγκατάσταση του έργου τους. Το έργο αποτελείται από μια στιβαρή μεταλλική κατασκευή που θυμίζει πλέγμα κλαδιών και από 1.500 φακούς οράσεως διαφορετικών βαθμών, τοποθετημένους με τέτοιο τρόπο ώστε να σχηματίζουν δύο τοξωτά «πανιά» φωτός που αγκαλιάζουν τον επισκέπτη.

Όταν ο θεατής βρίσκεται στο εσωτερικό της εγκατάστασης, οι φακοί αποτυπώνουν και εστιάζουν μακρινές εικόνες σε θολωτούς μικρόκοσμους που μεταβάλλονται ανάλογα με τις συνθήκες. Μετατοπίζονται με τον άνεμο, αλλάζουν με το φως και ανασυντίθενται διαρκώς, χωρίς ποτέ να σταθεροποιούνται σε μία ενιαία εικόνα. Από το εξωτερικό της εγκατάστασης, το σώμα κάθε θεατή εμφανίζεται σαν ένα ψηφιδωτό, μια αφαιρετική μορφή που γίνεται μέρος ενός διαφορετικού τρόπου θέασης.

Όπως εξήγησαν οι καλλιτέχνες κατά την παρουσίαση, η Μεσόγειος είναι για εκείνους ένας μυθικός και πρωτόγνωρος τόπος, διαφορετικός από οτιδήποτε είχαν γνωρίσει στο παρελθόν. Ιδιαίτερη έμπνευση άντλησαν από τη μυθολογία και την ιστορία της περιοχής, καθώς και από την ανοικτή γαλάζια θάλασσα και τον ορίζοντά της.

Τόνισαν επίσης ότι πρόκειται για την πρώτη φορά που εργάζονται πάνω σε ένα έργο που προορίζεται για μόνιμη εγκατάσταση. Για τον λόγο αυτό, η βιωσιμότητα και η αντοχή του έργου στον χρόνο και στις καιρικές συνθήκες, σε συνδυασμό με ένα άρτιο καλλιτεχνικό αποτέλεσμα, αποτέλεσαν μια σημαντική πρόκληση που αντιμετωπίστηκε χάρη στην άριστη συνεργασία και τη συνεπιμέλεια της ομάδας του Ιδρύματος Μαμιδάκη.

Αναπτύσσοντας περαιτέρω το σκεπτικό τους, οι καλλιτέχνες υπογράμμισαν το ενδιαφέρον τους για τη διαφορετική οπτική και για τις ξεχωριστές εμπειρίες που γεννιούνται μέσα από διαφορετικές εκδοχές του παρόντος, του παρελθόντος και του μέλλοντος. Επισήμαναν ακόμη τη σημασία του σωστού φωτισμού, ώστε το έργο να λειτουργεί αποτελεσματικά κάθε ώρα της ημέρας και της νύχτας.

Ως άνθρωποι ιδιαίτερα εξοικειωμένοι με τη φύση, οι Caitlind & Wayne εξέφρασαν τον ενθουσιασμό τους για τον τρόπο με τον οποίο το έργο αλληλεπιδρά στον Άγιο Νικόλαο όχι μόνο με το τοπίο και τους ανθρώπους, αλλά και με τα πουλιά και τα έντομα του κήπου, τα οποία έχουν ήδη οικειοποιηθεί την εγκατάσταση.

Φωτογραφίες: Λουκιανός Αρναουτάκης.